Regie: Astrid van Nimwegen | Met: Jana Benešová | Nederland, 2024
A Few Mornings, an Evening is een verstilde film over het plattelandsleven in Tsjechië, zoals het in de aankondiging wordt verteld, maar in principe had het ook Polen, of een ander Midden-Europees land kunnen zijn. Qua sfeer lijkt het op de klassiek Nederlandse documentaire Het is een schone dag geweest van Jos de Putter uit 1993. A Few Mornings, an Evening heeft geen dialogen, al wordt er wel gepraat met de geiten tijdens het melken, en gezongen (tweestemmig zelfs!) bij het oogsten van de suikerbieten. Dat oogsten gaat handmatig, traag, en volgens het ritme van de dag. Her en der staan her vierkante houten bakken op het rommelige land. Daar worden de bieten in gelegd, of van een wat grotere afstand in gegooid, en bijgesneden indien nodig. Soms is dat blijkbaar niet nodig.
Betrekkelijk alles aan deze film is ontroerend, en humor is er ook, vanaf het begin. De hond die even naar buiten gaat, direct weer terug binnenkomt en zich nabij de witte keukenstoelen neervlijt. De kippen die altijd allemaal tegelijk uit hetzelfde bakje met voer willen eten. Een kip zonder staart die toch parmantig meehobbelt over het erf. Een andere kip – of is het dezelfde? – die zich laat vervoeren op de rug van het zwarte schaap, en de kip – misschien ook wel weer dezelfde – die opgetild wordt door de boerin wanneer het beestje als allerlaatste achterblijft in de schuur, niet in staat om over de drempel te komen terwijl alle andere kippen die in de ochtend losgelaten worden als een malle naar buiten rennen.
Dieren zijn slim en hebben bewustzijn: hoe de geiten luisteren wanneer zij gemolken moeten worden, hoe de hond – drie verschillende honden blijkens de aftiteling, waaruit ook blijkt dat alle dieren namen hebben, inclusief de circa 30 kippen – de geiten door de tuin naar de volgende tuin leidt, hoe de geiten en de schapen in de camera kunnen kijken. Wat A Few Mornings, an Evening eveneens laat zien: hoe adequaat de taal ooit afgekeken is van het gedrag van de dieren: paraderen als een haan, bokkig gedrag vertonen (de bok in het schuurtje die de boerin aanvalt, die niet terugdeinst maar het dier heel langzaam probeert te overreden van, ja van wat…).
A Few Mornings, an Eveningis opgebouwd uit zorgvuldig gecomponeerde beelden: het wit van de stoelen, het verweerde wit van deur en kozijnen, het vierkant tegels waarin de kippenbak staat… de in de loop van de film vanuit verschillende camerastandpunten getoonde sessies met het melken van de geiten. Bij die scènes is simultaan gefilmd is en zien we dezelfde handeling eerst frontaal gefilmd en daarna wederom, nu schuin van achter gezien. De montage bewerkstelligt hier nog eens een ervaring van traagheid en herhaling.
Prachtig zijn de scènes met het walnoten kapot slaan voor de kippen, walnoten die vermalen worden door de hondenkaak, en de appels die gedeeld worden door schapen en kippen, waarbij de appel voor de schapen met de tanden van de boerin voorgehapt wordt. Die tussendoor ook de al aangevreten appel even afveegt aan de niet al te schone broek om zelf een hap te nemen, waarna de schapen en de kippen weer aan de beurt zijn. Prachtig is bovendien hoe de camera beetje bij beetje steeds meer delen van het erf laat zien. In die herhaling ontstaat een steeds meer compleet, maar tegelijkertijd toch ook weer heel gefragmenteerd beeld van het erf.
De toeschouwer kijkt uiterst ingespannen naar elk detail, en er is veel is dat hem ontgaat of dat zich pas na heel lang kijken in het beeld aandient. Steeds poogt het brein verhaallijnen te construeren, beeld bijeen te brengen in esthetiek. Zie de kruiwagen, tegen een blauwgroene muur, een en al patina, maar rechts daarvan ook een ooit nieuw geverfde zijkant. Steeds trager, steeds dieper leren kijken. De pracht van een paar ochtenden, en een enkele avond.